پروتکل پیشگیری و مدیریت خودکشی

0

گروه های مربوطه

  1. تهدید به خودکشی

  2. اقدام به خودکشی

  3. خودکشی انجام شده

 مقدمه:

خودکشی یکی از بدترین و عمیق ترین آنواع (تراما) آسیب هاست. نه تنها درد و سوگ حاصله بر بازماندگان و خود فرد با شدت و عمقی غیر قابل توصیف تحمیل می شود بلکه آسیب روانی آن نیز قادر است تاثیری مادام العمر بر بازماندگان و فرد خودکشی کرده بگذارد. اما آسیب های جانی و روانی خودکشی تمام ابعاد آن نبوده بلکه تنها قسمتی از دامنه وسیع آنرا تحت پوشش قرار می دهد. در این راستا و برای درک عمیقی از عارضه خودکشی لازم است که آنرا به اجزاء تشکیل دهنده آن از جنبه های اقتصادی ، اجتماعی، روابط بین فردی  و پاتولوژیک تقسیم کرده و سنجیده و سپس اقدام به پیشگیری و مدیریت آن نماییم.در این جزوه ضمن بررسی مشروح اجزاء مذکور در این عارضه جانکاه به ارائه پروتکل های پیشگیری و مدیریت آن نیز خواهیم پرداخت.

خودکشی از منظر اقتصادی

خودکشی یکی از پر هزینه ترین عوارض روانی جسمانی است. سازمان جهانی سلامت (WHO) بر این باور است که سالانه یک میلیون نفر در جهان مبادرت به خودکشی می کنند. هزینه خودکشی در ایالات متحده آمریکا بنا به گزارش مرکز کنترل بیماری های وزارت بهداشت ان کشور بالف بر  ۹۳.۴ میلیارد دلار بوده که از محاسبه آیتم های ذیل بدست می آید:

  1. هزینه هدر شده در سیستم درمانی: هزینه ای که صرف درمان شده اما نتیجه مطلوب بدست نیامده
  2. هزینه بیمار بودن فرد: هزینه ای که در اثر مفید و مثمر نبودن فرد به عنوان یکی از اعضای جامعه به جامعه تحمیل می شود
  3. هزینه های پرداخت شده توسط دولت در سالهای رشد و نمو فرد: هزینه ساخت مدارس و بیمارستان ها و جاده و غیره که دیگر در اثر استفاده فرد مستهلک نمی شود.
  4. سال های مستهلک نشده توسط فرد در ایجاد سرانه تولید: سال هایی که فرد میبایستی به تولید کار، محصولات، علم و خدمات صرف میکرده اما این تولید اتفاق نیافتاده و در نتیجه جامعه متضرر شده است
  5. هزینه تعلیم و تربیت مجدد استعداد هایی که در اثر خودکشی به شکوفایی نرسیده است

همانطور که مشاهده می شود خودکشی یکی از پرهزینه ترین عوارض اجتماعی در یک جامعه محسوب می شود که از منظر اقتصادی نیز نیازمند بررسی، رسیدگی، و پیشگیری و مدیریت می باشد.

خود کشی از منظر اجتماعی:

دوران باستان و فرهنگ های باستانی

خودکشی در دوران باستان و بسیاری از فرهنگ های باستانی که تا کنون نیز ادامه پیدا کرده اند یک عمل متهورانه و با افتخار و شرافتمند محسوب می شده است. در آن دوران و در ان فرهنگها، افرادی که نمی توانستند مسئولیت های نهاده به عهده آنها (جنگیدن، تأمین نیازهای خانه و خانواده، حفظ آبرو و حیثیت خانوادگی، موفق شدن در کار و یا مأموریتی) را مدیریت کرده و یا به اتمام برسانند اقدام به خودکشی میکردند زیرا خودکشی تنها قدم باقیمانده اگرچه کمتر شرافتمندانه از مسئولیت های یاد شده حساب می شد. حتی امروزه نیز در فرهنگ های باستانی بجا مانده مثل ژاپن، هاراگیری یک عمل متهورانه برای افرادی که توانایی و یا لیاقت انجام مسئولیت های خود را ندارند محسوب شده و به آنها این امکان را می دهد که حداقل خود را در آسان ترین و کمترین عمل ممکن یعنی خودکشی لایق نشان دهند.

ادیان ابراهیمی از دوران باستان به خودکشی به عنوان عملی زشت نگاه کرده و پیروان خود را از انجام آن نهی می کنند. استدلال این ادیان بر این است که جان متعلق به فرد نبوده (بلکه به خالق وی تعلق داشته) و در نتیجه آسیب رساندن به آن و یا مصرف آن به دلخواه فرد در یَد قدرت وی نمی باشد. در این ادیان خودکشی موجب تنبیهات سنگینی در دنیای پس از مرگ شده و فرد در برزخ زمان زندگی نکرده خود معلق می ماند. این معلق ماندن از زندگی ناخوشایند فعلی و حال فرد بسیار بدتر بوده و علاوه بر آن تنبیهات بعد نیز در انتظار فرد خواهد بود.

دوران مدرن و فرهنگ های مدرن

در حال حاضر و فرهنگ های بروز دنیا، خودکشی یک تراما (آسیب) کامل محسوب شده و همه دول و جوامع با برنامه های متفاوتی سعی در پیشگیری و کنترل آن دارند. در بسیاری از جوامع خودکشی یک عمل غیر قانونی دیده می شود که در صورت زنده ماندن فرد منجر به دستگیری، جریمه و حتی زندان شدن وی پس از طی دوره درمان می گردد. همچنین امروزه درصد بالای خودکشی و یا شاخص رو به رشد خودکشی یکی از ضعف های بارز هر اجتماعی محسوب شده و گویای ضعف فرهنگی رفتاری اعتقادی جامعه به دربرگیری همه اعضای خود تلقی می گردد. جوامعی که توان برنامه ریزی و استفاده از نیروهای انسانی خود بصورتی مفید و مثمر را نداشته باشد یا با استیگما سازی و تحقیر، گروهی را برتر و یا کمتر جلوه دهد طبیعتا با آمار بیشتری از خودکشی در بین سالخوردگان، نوجوانان و جوانان، زنان و اقلیت ها روبرو خواهند بود.

خودکشی از منظر روابط بین فردی

خودکشی یکی از آسیب رساننده ترین رفتارها در روابط بین فردی است. وقتی کسی خودکشی می کند، اطرافیان او به شدت احساس درماندگی، گیجی، خشم، اضطراب، شرم، افسردگی و گناه می کنند. همچنین این احساس که به انها خیانت شده و در کشاکش مشکلات توسط فرد خودکشی کننده رها شده اند نیز یکی از احساسات شایع در اطرافیان فرد خودکشی کننده است که به ندرت ابراز میکنند.

به علاوه حس اعتماد نیز دستخوش تخریب شده و با حس ترس، نگرانی و اضطراب و خشم نسبت به فرد خودکشی کننده جایگزین می شود. در طول زمان این نبود اعتماد در روابط بین فردی خود از موجبات بسیاری از درگیری های و سرد شدن رابطه و کم تر شدن عواطف در بین افراد می گردد و با حس ترحم عوض می شود.

خودکشی از منظر پاتولوژیک

خودکشی  بدون شک یک عارضه ی ناشی از نوعی بیماری است. در طبیعت هیچ موجود سالمی میادرت به اتمام زندگی خود نمی نماید. اما بسیاری از شرایط و عوارض روانی ژنتیکی یا روانی محیطی هستند که موجب بهم ریختن مکانیزم پردازشی موجود شده و موجود بدون درک از عمل، مبادرت به نابودی خود می نماید.

در انسانها نیز عوارض روانی ژنتیکی یا روانی محیطی بر فیزیولوژی مغز حاکم شده و می تواند فرد را بسوی خود نابودی سوق دهد. در ذیل به بعضی از این عوارض در هر دو گروه اشاره میکنیم:

عوامل روانی ژنتیکی خودکشی (گروه الف)

  1. اختلالات رشدی (بیش فعالی – اوتیسم – توره – عقب ماندگی های ذهنی)
  2. اختلالات شخصیتی خصوصا همراه با اختلالات همپوشان خلقی
  3. افسردگی شدید با زمینه ژنتیکی
  4. انواع اختلالات و انحرافات جنسی
  5. دزمورفیا (زشت انگاری بدن خود)
  6. .بولیمیا و انورکسیا نرووزا
  7. اختلالات دامنه شیزوفرنی

عوامل روانی محیطی خودکشی (گروه ب)

  1. الکل، ماری جوانا و دیگر مخدرها
  2. افسردگی در سالخورده ها
  3. مناقشات دائم و مکرر خانوادگی
  4. تهدید و ارعاب مکرر توسط اعضا خانواده دور و نزدیک، همکلاسی ها و همکاران، اعضای گروه های مذهبی
  5. تحقیر و شکنجه مکرر توسط اعضا خانواده دور و نزدیک، همکلاسی ها و همکاران، اعضای گروه های مذهبی
  6. تجاوز و شرم توسط اعضا خانواده دور و نزدیک، همکلاسی ها و همکاران، اعضای گروه های مذهبی
  7. همجنسگرایی
  8. دگر جنسه بودن
  9. فقز مزمن
  10. جنگ
  11. سرطان
  12. اختلالات تیروییدی
  13. مصرف داروهای اعصاب در کودکان و نوجوانان
  14. مصرف دارو های اعصاب با دوز بالا در بزرگسالان

فلسفه خودکشی در افراد با یکی از عوامل ذکر شده در گروه الف و ب

الف. هیجان خواهی با مبادرت به انجام ریسک ها و خطرهای بزرگ (شایع در اختلالات شخصیت خوشه A & B)

ب. منفی گرایی (شایع در اختلالات خلقی: افسردگی مزمن، دو قطبی) و شیزوفرنی، وسواس شدید، و دزمورفیا، بولیمیا، انورکسیا

 

خطای بینشی در گروه الف: درکی واقعی از عواقب ناشی از خودکشی ندارند و صرفا تظاهر به فهم عمل خود می کنند

خطای بینشی در گروه ب: خود کشی برای رها شدن از وضعیت ناخوشایند کنونی و رسیدن به وضعیتی بهتر دنبال می کنند در حالیکه با اتمام زندگی رسیدن به شرایط بهتر هم به اتمام رسیده و در واقع هیچ بهبودی در وضعیت حاصل نمی شود.

مثال: اگر بمیرم دیگه راحت میشم <= راحت شدن حس افراد زنده است در حالیکه فرد مرده فاقد حس و در نتیجه ناتوان در راحت شدن است

 

توالی و تکرار

بررسی های انجام شده توسط موسسات متفاوت تحقیقی درمانی بیانگر این واقعیت است که افرادی که اقدام به هر یک از سو نوع خودکشی می نمایند:

  1. تهدید به خودکشی
  2. اقدام به خودکشی
  • خودکشی انجام شده

بارها و بارها نیز این اقدام رو را تکرار خواهند کرد. لذا هر یک از انواع یاد شده نیازمند توجه و رسیدگی بسیار جدی با توجه به پروتکل درمانی خودکشی می باشد.

سن شروع احتمال خودکشی (۱۲ سالگی)

زودترین سنی که یک کودک می تواند اقدام به خودکشی کند در حدود سن ۱۲ سالگی است. این دقیقا سنی است که درک انتزاعی کودک از محیط پیرامون شروع به پدیدار شدن کرده و کودک می تواند به رفتارهایی با ریشه انتزاعی بیاندیشد. اختلالات رشدی و دیگر اختلالات روانی موجود با کودک از ابتدای تولد، می توانند در این سن شروع به ظهور کرده و در شرایط مساعد برای بیماری، کودک را بسوی مرگ سوق دهند.

پروتکل های درمانی

والدین

  1. تهدید به خودکشی
گام اجراییتعداد دفعاتدامنه سنی
۰ الی ۶ سالگی۶ الی ۱۲ سالگی۱۲ الی ۱۸ سالگیبزرگسالی
۱اولیننشنیده بگیریدتوبیخ قاطع و همراه با آرامش -چک برای اختلالات رشدی مثل بیش فعالیتوبیخ قاطع و همراه با آرامش نوجوان – مراجعه والدین به روانشناس برای مشورت اولیه و تعیین شدت و واقعی بودن تهدید – صحبت با نوجوان با توجه به توصیه های روانشناسمراجعه والدین یا دوستان  به روانشناس برای مشورت اولیه و تعیین شدت و واقعی بودن تهدید – صحبت با فرد با توجه به توصیه های روانشناس – توصیه به مراجعه به روانشناس
۲دومینتوبیخ قاطعکودک مبتلا به اختلالات رشدی یا روانی می باشد – مراجعه فوری به روانشناس برای اقدامات لازم بعدی – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا  دهنده خودکشینوجوان مبتلا به اختلالات روانی یا شخصیت می باشد – مراجعه فوری به روانشناس برای اقدامات لازم بعدی – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا  دهنده خودکشیجوان مبتلا به اختلالات روانی یا شخصیت می باشد – مراجعه فوری به روانشناس برای اقدامات لازم بعدی – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشی
 

 

چندمینمراقبت ۲۴ ساعته از کودک –  مراجعه فوری به روانشناس، روانپزشک – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشیمراقبت ۲۴ ساعته از کودک –  مراجعه فوری به روانشناس، روانپزشک – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشیبستری نوجوان –  مراجعه فوری به روانشناس – چک دارویی و مواد مخدر در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشیبستری فرد –  مراجعه فوری به روانشناس – چک دارویی و مواد مخدر در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشی

 

  1. اقدام به خودکشی
گام اجراییتعداد دفعاتدامنه سنی
۰ الی ۶ سالگی۶ الی ۱۲ سالگی۱۲ الی ۱۸ سالگیبزرگسالی
۱اولینآموزش کودک به زبانی ساده صرفا برای شناسایی خطرات – چک با روانشناس برای احتمال به ODD & CD & DDآموزش کودک به زبانی ساده صرفا برای شناسایی خطرات – چک با روانشناس برای احتمال به ODD & CD & DDچک برای تجاوز، تهدید، تحقیر –Peer Pressure – چک برای اختلالات شخصیتی و روانی – چک برای مصرف مواد مخدر و محرک – چک برای مناقشات خانوادگی – مراجعه به روانشناسچک برای تجاوز، تهدید، تحقیر – چک برای اختلالات شخصیتی و روانی و خلقی – چک برای مصرف الکل، مواد مخدر و محرک، قمار – چک برای مشکلات مالی – مراجعه به روانشناس
۲دومینمراقبت ۲۴ ساعته از کودک –  مراجعه فوری به روانشناس، روانپزشک – کودک مبتلا به اختلالات رشدی می باشد – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشیمراقبت ۲۴ ساعته از کودک –  کودک مبتلا به اختلالات رشدی یا روانی می باشد – مراجعه فوری به روانشناس برای اقدامات لازم بعدی – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا  دهنده خودکشیبستری نوجوان (یک الی دو هفته با توجه نوع اختلال)

مراجعه فوری به روانشناس

بستری فرد (یک الی دو هفته با توجه نوع اختلال)

مراجعه فوری به روانشناس

۳چندمینمراقبت ۲۴ ساعته از کودک –  کودک مبتلا به اختلالات رشدی می باشد – مراجعه فوری به روانشناس، روانپزشک – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشیمراقبت ۲۴ ساعته از کودک –  مراجعه فوری به روانشناس، روانپزشک – چک دارویی در صورت مصرف برای اثرات القا دهنده خودکشیبستری نو

جوان (طولانی مدت – شوک مغزی)

مراجعه فوری به روانشناس

بستری فرد (طولانی مدت – شوک مغزی)

مراجعه فوری به روانشناس

 

  1. خودکشی انجام شده
دامنه سنی والدین یا همسر یا اطرافیان
گام اجراییوالدین جوانوالدین میانسالوالدین سالخورده

بزرگسالی

۱سوگواری

کوتاه

سوگواری

(۵ مرحله)

سوگواری

(۵ مرحله)

۲شروع دوره بازپروری فلسفی

 مقطع سنی مربوطه

شروع دوره بازپروری فلسفی

 مقطع سنی مربوطه

شروع دوره بازپروری فلسفی

 مقطع سنی مربوطه

۳بچه داری مجدد شروع انگیزه سازی و زندگی مجددشروع انگیزه سازی

و ادامه زندگی

 

منبع: کلینیک طب روان – دکتر نویری

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

"دوره رایگان و زیبای پرورش انگیزه" مشاهده و دانلود
+