بیش فعالی (ADHD) چیست؟ علائم و درمان بیش فعالی

0

بیش فعالی (ADHD) چیست؟ علائم و درمان بیش فعالی و اختلال کم توجهی

بیش فعالی عارضه ای است که موجب ناتوانی فرد در تمرکز و توجه به کار و مسائل روزانه فرد می شود. افراد مبتلا به بیش فعالی معمولا بی قرار بوده و براحتی دچار پرتی حواس و توجه به موضوعات و مسائل دیگر می شوند.

آیا بیش فعالی درمان دارد ؟ پاسخ دکتر نویری در پادکست زیر:

 

علائم بیش فعالی ( اختلال کم توجهی ) :

۱- بی توجهی
اصلی ترین حالت بیش فعالی، بی توجهی کودک و یا بزرگسال به موضوعاتی است که باید به آن توجه داشته باشد. فرد مبتلا (کودک بعنوان مثال) ممکن است مشکل در گوش دادن به معلم داشته باشد و یا نتواند مطلب را بدرستی و راحتی دنبال کند. اتمام کارها نیز یکی دیگر از موارد ناتوانی فرد بوده و گم کردن و نیافتن لوازم شخصی نیز از موارد شایع این بیماری می باشد.

بیش فعالان افرادی بسیار رویا پرداز بوده و مبادرت به انجام اشتباهات خیلی سطحی می کنند. کودکان مبتلا به بیش فعالی از انجام کارهایی که نیازمند توجه مداوم داشته باشد طفره رفته و خیلی سریع بی حوصله و کلافه می شوند.

۲- بی قراری
حالت دوم بیش فعالی بی قراری و جنب و جوش زیاد است. کودک مبتلا به این حالت از بیش فعالی قادر به آرام نشستن در یک نقطه نیست و ممکن است بطور مداوم در حالت حرکت و بالا رفتن از میز و صندلی و غیره باشد. هنگامی که مجبور به نشستن باشند کودک بیش فعال دائما بخود پیچیده، کلافه، و در حال جابجا شدن از این پا به پای دیگر است. نوع دیگری از ابتلا به این حالت در کودک حرّافی زیاد کودک و ناتوانی در آرام و آهسته بازی کردن است.

h543 - بیش فعالی (ADHD) چیست؟ علائم و درمان بیش فعالی

۳- ویری بودن (Viri)
سومین حالت بیش فعالی ویری بودن اغراق آمیز فرد مبتلاست. ویری بودن یعنی انجام کاری که بطور آنی به ذهن فرد خطور کرده و بدرستی در مورد انجام و عواقب آن فکر نشده است. بیش فعالان بطور اغراق آمیزی ویری بوده و به محض اینکه به کاری فکر کنند، تا انجام آن آرامش نداشته و قادر به مبادرت به هیچ کار دیگری نیستند.

بیش فعالان قادر به تحمل صف و نوبت نیستند و از اینکه حرف دیگران را قطع کرده و خودشان صحبت کنند خجالت نکشیده و ناراحت نمی شوند. بدون فکر پاسخ دادن نیز یکی دیگر از علائم شایع بیش فعالی است. فرد مبتلا به بیش فعالی فردی واکنشی است که بدون فکر عمل کرده و سپس در جبران و یا ادامه کار مستأصل و ناتوان می شود.

شایان توجه است که مبتلایان به بیش فعالی به یک یا ترکیبی از این حالتها دچار می باشند. در ضمن دروغگویی ، لاپوشونی، دوباره کاری، راحت طلبی و خود خواهی هم از خصوصیات این کودکان می باشد.

آثار بیش فعالی در زندگی

عارضه بیش فعالی باعث اختلال در رشد اجتماعی و آکادمیک کودکان شده و تا آخر عمر گریبانگیر آنها می شود. کودک مبتلا بدلیل ناتوانی در توجه، دچار افت تحصیلی و عقب ماندگی (رفتاری و اجتماعی)از دیگر کودکان هم سطح خود می شود.

ویری بودن و ناتوانی در تحمل که منجر به رعایت نکردن نوبت و قطع صحبت و حقوق دیگران می شود باعث طرد شدن کودک از جمع و ناتوانی در ایجاد و نگهداری دوستی ها می گردد.

مجموع این ناتوانی های و شکست ها باعث تضعیف اعتماد به نفس کودک شده و بروز رفتار های پر ریسک و پر خطر در کودک را افزایش می دهد. همچنین تداوم اعتماد به نفس پایین و انزوای اجتماعی- تحصیلی می تواند منجر به بیماری های افسردگی و انواع اختلالات اضطرابی شود.

add 1 1024x602 770x480 1 - بیش فعالی (ADHD) چیست؟ علائم و درمان بیش فعالی

دلایل بیش فعالی

کودکان بیش فعال از فعالیت کمتری در نقاطی از مغز که مسئولیت توجه را بر عهده دارند بهره می برند. به عبارت دیگر مغز کودکان بیش فعال نسبت به کودکان عادی از نظر توجه عقب مانده تر است. همچنین آن قسمت از مغز بیش فعالان که مسئولیت انتقال داده های عصبی را بر عهده دارد ساختار شیمیایی نامتعادلی دارد. دلیل این عقب ماندگی ها و بهم ریختگی شیمیایی دقیقا مشخص نشده اما نقش ژنها بدلیل ارثی بودن بیش فعالی در خانواده بنظر غیر قابل انکار است.

تشخیص بیش فعالی

برای تشخیص بیش فعالی تست های آزمایشگاهی وجود ندارد. در عوض پزشک با تکیه بر شرح رفتار هایی که والدین کودک ارائه میکنند و مشکلاتی که از مدرسه گزارش می شود اقدام به تشخیص وجود بیماری می کند. بطور معمول ترکیبی از بی توجهی، ویری بودن، و فعالیت های پر انرژی که حد اقل برای شش ماه موجب اشکالاتی اساسی در رفتار کودک شده باشد دال بر وجود اختلال می باشد.

شروع بیماری بیش فعالی باید هرگز بعد از سن هفت سالگی نبوده و مشکلات رفتاری می باید نا متناسب با سن کودک باشد.

انواع بیش فعالی کودکان

سه فرم از اختلال بیش فعالی وجود دارد.

  • نوع اول ترکیبی بوده که شایع ترین نوع می باشد و به کودکانی اطلاق می شود که ترکیبی از هر سه حالت ذکر شده از بیش فعالی را بروز می دهند.
  • نوع دوم تکانشی (ویری)- بیش فعال می باشد که در این حالت کودک بی قرار و بی تحمل بوده و قادر به کنترل تکانه ها و ویر های شکل گرفته در فکر خود نیست.
  • نوع سوم بی توجهی است که در این نوع ,کودک بی قراری نداشته و باعث اختلال در کلاس درس یا ریتم عادی خانه نمی شود, در عوض این نوع کودک قادر به نگه داشتن تمرکز خود بر روی تکالیف درسی و یا اجرای قوانین روتین خانه و خانواده نیست.

29358 300 400 - بیش فعالی (ADHD) چیست؟ علائم و درمان بیش فعالی

درمان دارویی بیش فعالی ( انواع دارو های بیش فعالی)

داروهای محرک عمدتا برای کمک به کودکان بیش فعال استفاده می شود که در ۷۰ الی ۸۰ درصد اوقات موثر می باشند. استفاده از دارو های غیر محرک نیز برای کنترل دیگر حالات اختلال استفاده می شود. عوارض داروهای محرک متاسفانه زیاد بوده و گاها عواقب ناخواسته جبران ناپذیری دارند.

روان درمانی و مشاوره در بیش فعالی

روان درمانی به کودک بیش فعال کمک می کند که قادر به کنترل کلافگی خود شده و اعتماد به نفس از دست رفته خود را بازسازی نماید. همچنین مشاوره به والدین کودک راه کارهایی برای مدیریت بهتر و موثر تر کودک می دهد.

نوع خاصی از مشاوره که ساختن مهارت های اجتماعی نام دارد به کودک بیش فعال کمک می کند که با رعایت نوبت و تقسیم منابع ,قادر به دوست یابی و ایجاد دوستی های پایدار شده و بدین ترتیب بسیاری از رفتار های عادی را اجرا و از همنوعان خود می آموزد. روان درمانی همراه با دارو درمانی موثرترین روش درمان اختلال بیش فعالی می باشد و بیشتر از دارو درمانی و یا روان درمانی به تنهایی پاسخگو بوده است.

آموزش ویژه برای بیش فعالان

کودکان بیش فعال معمولا قادر به استفاده از مدارس عادی هستند به نحوی که نیازی به برنامه های ویژه ندارند. اما بعضی از بچه های بیش فعال که از اختلالات رفتاری و یا ناتوانی در یادگیری رنج می برند در مدارس عادی قادر به تحصیل نبوده و احتیاج به مربیان ویژه برای ادامه تحصیل دارند.

اهمیت روال (روتین های) رفتاری

کودک بیش فعال قادر به یادآوری روال های عادی زندگی و کاری –تحصیلی خود نیست. طبیعتا این ناتوانی در رعایت و انجام روال ها موجب سرزنش و عقب افتادگی کودک از زندگی و تحصیل روزمره خود می گردد. ایجاد روال ها بصورت برنامه های نوشته شده و نصب شده در اتاق و جلوی دید کودک و رعایت کامل این روال ها توسط والدین جبران این ناتوانی کودک در یادآوری و دنبال کردن برنامه عادی زندگی وی را کرده و درمانی بسیار مهم و سودمند تلقی می شود. این روال ها شامل زمان مشخص بیدار شدن از خواب، خوردن، بازی کردن، تکالیف مدرسه، فعالیت های مشترک خانه، بازی، و زمان خواب می باشد.

412047 532 - بیش فعالی (ADHD) چیست؟ علائم و درمان بیش فعالی

رژیم غذایی بیش فعالی

مهمترین فاکتور مورد نظر در تغذیه بیش فعالان در دسترس بودن حداقل ۶ وعده غذایی است. بیش فعالان و یا در واقع مبتلایان به اختلال بیش فعالی این گرایش منفی به سوء تغذیه را داشته و باید مراقب رشد صحیح فیزیکی آنها بود. غذای خاصی وجود ندارد که مبتلایان به اختلال بیش فعالی قادر به مصرف آن نباشند و غذایی نیز نیست که در درمان بیش فعالی بطرز چشمگیری موثر باشد. اما استفاده از پروتین ها و کربو هیدراتهای سنگین مثل نانهاو ماکارانی های سبوس دار در تمرکز بیشتر آنها موثر گزارش شده است.

نقش تلویزیون در بیش فعالی

آکادمی متخصصین کودک در ایالات متحده آمریکا تماشای تلویزیون برای کودکان زیر دو سال را توصیه نمی کند. برای کودکان بالای دو سال استفاده از تلویزیون بیشتر از دو ساعت در روز توصیه نمی شود. در عوض استفاده از بازی های فکری، پازل ها، و خواندن بشدت مورد توصیه والدین است.

پیشگیری از بیش فعالی

از آنجا که بیماری بیش فعالی زمینه ژنتیک داشته راه پیش گیری بخصوصی موجود نمی باشد ,ولی در زنانی که در دوران حاملگی مبادرت به کشیدن سیگار ,استعمال دخانیات و مصرف الکل داشته اند ,بروز این بیماری در کودکانشان بیشتر بوده است. بنابراین رفتار های صحیح تغذیه ای و سلامت در دوران حاملگی شدیدا مد نظر در پیشگیری ممکن  از بروز این اختلال در کودکان است.

 

اختلال بیش فعالی یک اختلال ناتوان کننده ارتباطی در کودکان می باشد که میتواند به صورت همان اختلال در سنین بزرگسالی نیز فردِ مبتلا را تا مرگ دنبال کرده و یا تبدیل به بیماری های شخصیتی و از جمله ی بارز آنان بیماری “شخصیت مرزی (Borderline Personality Disorder)” گردد.

این اختلال در درجه اول جنبه وراثتی داشته و از والدین درجه یک (پدر و مادر، پدر بزرگ، مادر بزرگ، عمو، دایی، خاله و عمه) می تواند به کوک منتقل شود. کودکان دیگر اعضای فامیل، خصوصا فامیل پدری نیز نوعی از این اختلال را در صورت ژنتیک بودن بروز خواهند داد.

بیشتر ببینید:
تفاوت بیماری توره با بیش فعالی در کودکان

جنبه اکتسابی بیماری بدلیل استفاده مادر از مواد مخدری همچون شیشه (متانفتامین)، ماری جوانا و دیگر محرکها و سیگار می باشد. همچنین شرایط نامساعد روانی مادر در هنگام بارداری مثل ابتلا به وسواس، اختلافات شدید زناشویی، بیماری دوقطبی و امثالهم نیز می تواند باعث بروز این اختلال در کودک گردد.

اختلال بیش فعالی تفاوت عمده ای در گروه پسران نسبت به دختران دارد و این تفاوت در میزان شدت علائمی است که در ذیل به آنها اشاره خواهد شد. اما در مجموع دختران از پراکندگی حواس بیشتری رنج برده در حالیکه پسران از فعالیت های فیزیکی بدون آرام و قرار بیشتری رنج می برند. دیگر علائم در هر دو جنس بصورتی یکسان اتفاق میافتند.

بیشتر ببینید:
اختلال بیش فعالی- کمبود توجه مقدمه ای بر بیماریهای شخصیتی

دیگرعلائم بیماری بیش فعالی عبارتند از:

مورفولوژیک (ظاهری)
۱. لاغری و یا چاقی مفرط و خارج از سن مورد انتظار فرد
۲. ظاهری کودکانه تر از سن مورد انتظار فرد به نحوی که اطرافیان متوجه این تضاد می گردند
۳. قوز کردن در هنگام نشستن
۴. تیک آوایی و یا جسمی (۷۲.۵ در صد مبتلایان به اختلالِ همپوشان تیک در ADHD در بُرحه ای از زندگی از دیگر بیماری های روان رنج خواهند برد)
۵. انرژی بی پایان برای بازی، تلویزین، حرف زدن

 

نورولوژیک (Neurology)
۱. ضعف بنیه خصوصا در انجام کارهای طولانی خلاف میل بیمار
۲. بد غذایی و یا پر خوری
۳. بی تحمل و کلافگی شدید در مقابل موانع و مشکلات
۴. شب ادراری
۵. اختلالات یادگیری (درک مطلب – خواندن -€“ نوشتن -ریاضیات)

حسی (Sensory)
۱. سرد مزاجی و یا میل زیاد جنسی
۲. حس نا امنی
۳. فوبیا (ترس از اجتماع – ترس از رها شدن -ترس از مشارکت در بازی و کار) و ترس های خرافاتی
۴. ناتوانی در کنترل امیال
۵. درد دوستی (کندن موهای ابرو، سر و مژه ها -€“ کندن زخم های بدن-زخم کردن بدن با اجسام تیز)
۶. تکانه ای و ویری بودن (Impulsiveness)
رفتاری (Behavioral)
۱. پر حرفی و تکرار مکرر موضوعات
۲. عجول بودن برای انجام کارها و دریافت خدمات درخواستی
۳. ریسک پذیری غیر متعارف
۴. انواع وسواس (Compulsion)
۵. گیر دادن مقطعی به موضوعات (Hyper Focus)
۶. نافرمانی و پرخاشگری خارج از تناسب با محرک

توجه داشته باشیم که هیچیک از علائم فوق الذکر بتنهایی ملاک اختلال نبوده بلکه داشتن یک و یا چند شاخص از هر یک از چهار گروه فوق نشانگر اختلال بیش فعالی می باشد.

درمان بیش فعالی:
در حال حاضر روشهای درمانی گوناگونی برای درمان اختلال بیش فعالی (ADHD) وجود دارد. نوروفیدبک نرم افزاری کامپیوتری است که در بیانی ساده مغز را برای تمرکز کردن بر روی موضوع مورد نظر تربیت می کند. دارو درمانی با استفاده از دارو های محرک (ریتالین، استراموکس و استراترا) سعی در کانالیزه کردن مغز و ایجاد تمرکز می نمایند. روان درمانی با استفاده از روشهای CBT، BT، کار درمانی و دیگر روشهای مرسوم سعی در ابزار سازی برای پاسخ به محیط می نمایند.

نکته حائز اهمیت این است که هیچیک از این روشها به تنهایی کارایی لازم را نداشته و ترکیب و تلفیقی از دارو درمانی و روان درمانی برای رسیدن به درمان نیاز می باشد.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

9 + 9 =

(30 ساعت دوره های رایگان روانشناسی و مهارت فردی)

برای دانلود رایگان دوره ها کلیک کنید
close-link
دوست داری تو چه زمینه ای رشد کنی؟عزت نفس -فن بیان - موفقیت (کلیک کن)
+